Gerçek Kızıl Ekim: Sovyetler'in kendi gemisini kovaladığı 24 saat

Hollywood'un unutulmaz gerilim filmlerinden biri olan Kızıl Ekim, bir Sovyet denizaltısının ABD'ye iltica etmesini konu alıyordu. Ancak filme ilham veren gerçek olay, ekrandaki kurgudan çok farklı bir hikâyeye sahipti.

Filmin Kurgusu, Gerçeğin Gölgesinde

Kızıl Ekim filmi, Sovyetler Birliği'nden kaçıp Amerika Birleşik Devletleri'ne sığınmak isteyen denizaltı kaptanı Marko Ramius'un macerasını beyazperdeye taşıyordu. Oysa gerçekte yaşananlar ne bir iltica girişimi ne de karşı tarafa geçme çabasıydı. Tarih, 1975 yılının kasım ayında çok daha farklı bir isyan sahnesine tanıklık etti.

Devrim Bayrağını Yeniden Açmak İsteyen Subay

Gerçek Kızıl Ekim olarak nitelendirilebilecek olay, dönemin Donanma subaylarından Valery Mihayloviç Sablin'in önderliğinde gelişti. Sablin'in amacı karşı tarafa geçmek değil, tam tersine SSCB'yi 'gerçek Marksist ilkelere' döndürmekti. Genel Sekreter Leonid Brejnev ve ekibinin, komünist devrimden giderek uzaklaştığına inanan Sablin, 1917 Devrimi'nin yıldönümü kutlamalarının yarattığı ortamdan faydalanarak yeni bir devrim başlatmayı planlıyordu.

8 Kasım 1975: Plan Harekete Geçiyor

Sablin, kafasındaki tasarıyı 8 Kasım 1975 sabahı uygulamaya koydu. O dönemde Storozhevoy fırkateyni, Letonya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin başkenti Riga'da silahlarıyla donatılmış şekilde demirliydi. Sablin'in planı, geminin kontrolünü ele geçirip Leningrad'a (bugünkü Saint Petersburg) ulaşmak, 1917 Devrimi'nin simgelerinden biri olan ve müzeye dönüştürülen Aurora kruvazörünü ele geçirmek ve Leningrad merkezli bir ayaklanma başlatmaktı.

Komutan Kandırıldı, Subaylar Toplantıya Çağrıldı

Sablin, yanına daha önce ikna ettiği 20 yaşındaki Aleksandr Nikolayeviç Shein'i ve birkaç mürettebat üyesini alarak harekete geçti. 194 kişilik mürettebatın önemli bir bölümü karada bulunduğu için fırsat doğmuştu. Gemi komutanını oyuna getiren ikili, kısa sürede komutanı gemiye kilitledi. Sablin, planını diğer subaylara anlatırken Shein elinde tabancayla kapıda nöbet tutuyor, itiraz edenleri gerektiğinde etkisiz hale getirmeye hazır bekliyordu. Toplantının sonunda isyana katılmayı reddeden subaylar tutuklanarak hapsedildi.

Riga Körfezi'nde Başlayan Takip

Storozhevoy, 8 Kasım 1975'in ilk saatlerinde limandan ayrılarak Riga Körfezi'ne açıldı. Geminin hareketi kısa sürede fark edildi ve Sovyet Donanması alarma geçti. Ancak kutlamaların ardından çoğu subayın alkol etkisi altında olması müdahale sürecini yavaşlattı. Riga'daki diğer gemiler, Storozhevoy'un denize açılmasından ancak 45 dakika sonra harekete geçebildi.

Devriye botları gemiyle ilk görsel teması sağlasa da yeterli ateş gücüne sahip olmadıkları için karşılıklı bir çatışma yaşanmadı. IL-38 deniz karakol uçakları ise havadan takibi sürdürdü.

İltica Sanıldı, Gerçek Ortaya Çıktı

Sovyet yetkililer, ilk aşamada Sablin'in Batı'ya sığınmaya çalıştığını düşündü. Ancak Sablin'in Donanma Başkomutanı'na gönderdiği şifreli telgraf, durumun hiç de öyle olmadığını gösterdi. Talepleri arasında gemiye müdahale edilmemesi, radyo ve televizyon yayını yapma izni, Sovyet sularında güvenli demirleme hakkı gibi maddeler bulunuyordu. Talepleri reddedilen Sablin'den gemisini limana geri getirmesi istendi.

Brejnev'in Emri: 'Ne Pahasına Olursa Olsun İmha Edin'

Bu sırada yaşananlar Moskova'ya da ulaştı. Sabahın erken saatlerinde uyandırılan Leonid Brejnev'e gelişmeler aktarılmaya başlandı. Sovyet Donanması'nın en önemli savaş gemilerinden biri olan Storozhevoy'un ABD'nin eline geçmesinden derin endişe duyan Brejnev, geminin ne pahasına olursa olsun imha edilmesi emrini verdi. Bu kararla birlikte, Sovyetler Birliği kendi bayrağını taşıyan bir gemiyi kendi sularında avlamaya başladı.