NASA'nın 22 yıllık uzay gözlemevini kurtarma girişimi çöpe gitti: LINK uydusu yörünge operasyonunu tamamlayamadı

NASA'nın 22 yıldır uzayda görev yapan Neil Gehrels Swift Gözlemevi'ni Dünya atmosferine düşmekten kurtarmak amacıyla başlattığı sıra dışı operasyon başarısızlıkla sonuçlandı. Swift'in giderek alçalan yörüngesini yükseltmek üzere 3 Temmuz'da uzaya gönderilen LINK adlı robotik uydu, yaşadığı kontrol sorunları nedeniyle kurtarma görevini tamamlayamadı.

Yörüngeyi kurtarma planı çöktü

NASA ve LINK'i geliştiren Katalyst Space Technologies, uydunun devam eden yönelim kontrolü sorunları nedeniyle Swift'i yakalayıp daha yüksek bir yörüngeye taşıma planından vazgeçildiğini duyurdu. Söz konusu karar, kurtarma operasyonu için belirlenen kritik zaman penceresinin kapanmasıyla geldi.

Uzaya fırlatıldıktan sonra kontrolden çıktı

Arizona merkezli Katalyst Space Technologies tarafından yalnızca dokuz ayda tasarlanıp üretilen LINK, Northrop Grumman'a ait Pegasus XL roketiyle 3 Temmuz'da uzaya gönderildi. Fırlatmadan birkaç hafta sonra, temmuz ayının sonlarında uydu kendi etrafında kontrolsüz biçimde dönmeye başladı.

Şirket daha sonra LINK'in kontrolünü yeniden sağlamayı başarsa da yaşanan sorun önemli ölçüde zaman kaybına neden oldu. Swift ile buluşmanın yaklaşık bir ay erteleneceği açıklanmıştı. Başlangıçta gecikmenin kurtarma operasyonunu engellemeyeceği düşünülüyordu; ancak devam eden yönelim kontrolü problemleri nihayetinde planın iptaline yol açtı.

Swift'in atmosferde yanması bekleniyor

NASA'ya göre Swift giderek irtifa kaybetmeye devam ediyor ve gözlemevinin bilimsel görevinin bu yıl içinde sona ermesi bekleniyor. Yaklaşık 300 kilometrelik kritik irtifanın altına inmesinin ardından Dünya atmosferine yeniden girerek büyük ölçüde yanacağı öngörülüyor. Swift'in yörüngesindeki düşüşte, Güneş'teki faaliyetlerin artırdığı atmosferik sürüklenme etkili oldu.

NASA Başkanı Jared Isaacman, operasyonun başarısızlığına rağmen görevin denenmeye değer olduğunu söyledi. "Bu, ulaşmaya çalıştığımız sonuç değildi ancak görevin denenmeye değer olduğunu değiştirmiyor" ifadelerini kullanan Isaacman, elde edilen deneyimin gelecekte uydulara uzayda bakım ve müdahale edilmesini sağlayacak teknolojilere katkıda bulunacağını vurguladı.

LINK'in görevi devam edecek

Kurtarma planının iptal edilmesi, LINK'in görevinin tamamen sona erdiği anlamına gelmiyor. NASA ve Katalyst, uydunun Swift ile buluşma girişimini bu kez bir teknoloji gösterimi olarak sürdürmeyi planlıyor. LINK'in Swift'e yaklaşarak gözlemevini incelemesi ve olası yakalama noktalarını belirlemesi bekleniyor. Ancak bu denemenin ne zaman gerçekleştirileceği henüz açıklanmadı.

Swift, uzayda bakım yapılabilecek şekilde tasarlanmadığı için elde edilecek verilerin gelecekte benzer kurtarma ve uydu bakım operasyonlarının geliştirilmesinde kullanılması hedefleniyor. Katalyst CEO'su Ghonhee Lee, yüksek riskli görevin önemli deneyimler sağladığını belirterek elde edilen bilgileri gelecekteki uydu buluşma, yakınlaşma ve bakım operasyonlarında kullanacaklarını söyledi.

22 yıldır evreni gözlemliyordu

2004 yılında fırlatılan Neil Gehrels Swift Gözlemevi, yaklaşık 22 yıldır alçak Dünya yörüngesinde astrofizik araştırmaları yürütüyordu. Özellikle gama ışını patlamaları gibi ani kozmik olayları hızla tespit edip gözlemleyebilmesiyle tanınan Swift, farklı gök cisimlerine kısa sürede yönelme kabiliyeti sayesinde NASA'nın en önemli uzay gözlemevlerinden biri haline gelmişti.

Swift'in görevini doğrudan devralacak hazır bir gözlemevi ise bulunmuyor. NASA, oluşacak boşluğu mevcut aktif gözlemevleriyle doldurmaya ve ani kozmik olaylara hızla yanıt verebilecek yeni yöntemler geliştirmeye çalışacağını açıkladı.