Fransa’da edebiyat dünyasında yapay zekâ tartışması sürüyor. Goncourt ödülünü kazanan Philippe Jaenada, kabulünün hemen ardından France Inter radyosunda yaptığı açıklamada romanının oluşturulma sürecinde yapay zekâdan yararlandığını duyurdu.
Jaenada, Paris’te çözülemeyen bir cinayeti konu alan L’Inconnue du quai de Javel romanını hazırlarken yapay zekâyı üç kez kullandığını belirtti. İlk kullanımda ChatGPT tarafından yazılan bir cümleyi romanına bilerek yerleştirdiğini ve bunu Goncourt jürisiyle paylaştığını ifade etti. Yazar, teknolojinin program verilerine verdiği absürt yanıtlarla alay etmek için de yapay zekâdan faydalandığını açıkladı.
Yazar, yapay zekânın edebiyattaki varlığını görmezden gelinmemesi gerektiğini savunurken, teknolojinin yazarların yerini almasına izin verilmemesi gerektiğini vurguladı. 20 Minutes gazetesine verdiği önceki röportajda da yapay zekâ kullanımını gizlemek yerine açıkça belirtmenin gerektiğini söyleyen Jaenada, bir kitabın tamamen insan tarafından yazıldığını ileride güçlü biçimde göstermenin zorlaşacağını öngördü.
Jaenada’nın açıklaması, yapay zekâ kullanımı nedeniyle ödül listesinden çıkarılan Kanadalı-Haitili yazar Thélyson Orélien’in durumunu da yeniden gündeme taşıdı. Orélien’in ilk romanı C’était ça ou Mourir, Fransa’da 35 binden fazla satmış ve Fnac Roman Ödülü kazanmış, Goncourt’un uzun listesinde yer almıştı. Samuel Fitoussi’nin Pangram adlı yapay zekâ tespit aracından geçirilmesinin ardından eserin büyük bölümünün makine tarafından oluşturulduğu ileri sürüldü.
Bu iddia üzerine Goncourt jürisi Orélien’i listeden çıkardı, Éditions du Boréal ise yazarla işbirliğini sonlandırdığını ve yeni baskı yapılmayacağını duyurdu. Jaenada’nın yapay zekâ kullanımını açıkça belirtmesi, Orélien’e uygulanan işlemle karşılaştırıldığında edebiyat dünyasında çifte standart tartışmasını yeniden başlattı. Vaka, yapay zekânın edebiyatta yardımcı araç mı yoksa intihal unsuru mu sayılacağı konusundaki tartışmayı sürdürüyor.
Jaenada’nın bu yaklaşımı edebiyat çevrelerinde farklı tepkiler alırken, yapay zekâ tespit yazılımlarının güvenilirliği de sorgulanıyor. Yazarın gerçek suç dosyalarına dayanan edebi çizgisini sürdürdüğü romanı L’Inconnue du quai de Javel, yapay zekâ itirafının ardından edebiyat gündeminin ana başlıklarından biri hâline geldi.
Kaynak: Karar
